प्रहरीकै सेटिङमा भित्रिन्छ अवैध माछा , व्यवसायीहरू भन्छन : “अब सडकमा निस्कनुको विकल्प छैन”

इटहरी । नेपाल र भारत दुवै सरकारले बिक्री वितरणमा प्रतिबन्ध लगाएको अफ्रिकन मांगुर जातिका माछा सुरक्षा निकायकै मिलेमतोमा कोशी प्रदेशका बजारमा भित्रिने गरेको व्यवसायीहरूले आरोप लगाएका छन्।नेपाल माछा पालन किसान संघले शनिबार आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा संघका पदाधिकारीहरूले सुरक्षा निकायकै सेटिङमा अवैध भारतीय माछा भित्रिने गरेको पुष्टि गरेका हुन्।

सीमा क्षेत्रमा कुनै जाँचबिनै भारतीय माछा छाडिने गरेको भिडियोसमेत पदाधिकारीहरूले पत्रकारहरूलाई देखाएका थिए। व्यवसायीहरूले विराटनगरको जोगवनी, सुनसरीको भण्टाबारी, झापाको भद्रपुर नाकाबाट मोटरसाइकलमा लोड गरी अवैध रूपमा नेपाली बजारमा ल्याइने गरेको दृश्यसमेत देखाएका थिए।

सोही भिडियो सम्बन्धित जिल्लाका प्रशासन कार्यालय र सुरक्षा प्रमुखहरूलाई देखाए पनि अहिलेसम्म तस्करी नियन्त्रणमा कुनै भूमिका नखेलेको आरोप व्यवसायीहरूले लगाए।

व्यवसायीहरूका अनुसार सुनसरी, मोरङ, झापा र उदयपुरस्थित प्रशासन कार्यालयहरूमा पटक–पटक ज्ञापनपत्र बुझाए पनि बेवास्ता गरिएको हो। नेपाल माछा पालन किसान संघका उपाध्यक्ष राम पौडेलका अनुसार सम्बन्धित जिल्लाका सिडिओहरूलाई सुरक्षा निकायकै मिलेमतोमा चोरिबाटोबाट भित्रिने माछाका भिडियोहरू देखाइए तापनि नियन्त्रणमा कुनै चासो नदेखाएको आरोप लगाए।

तीन सय कृषकको अर्बौंको लगानी संकटमा

अवैध माछाका कारण नेपाली कृषकले उत्पादन गरेको माछाले बजार पाउन छाडेकाले कोशी प्रदेशका तीन सय कृषकको अर्बौंको लगानी संकटमा परेको पत्रकार सम्मेलनमा बताइयो।

संघका सचिव तथा आठ वर्षदेखि माछा पालन गर्दै आएका कृषक पुस्प अधिकारीका अनुसार कोशी प्रदेशका सुनसरी, मोरङ, झापा र उदयपुरमा व्यवसायिक माछा पालन गर्दै आएका ३ सय कृषकहरूको पाँच हजार करोड रुपैयाँ बराबरको लगानी अहिले जोखिममा परेको छ।

अधिकारीका अनुसार कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा दैनिक २० टन माछा बिक्रीका लागि तयार रहे पनि भारतीय माछाका कारण मात्र ७ देखि ८ टन मात्र बिक्री हुँदै आएको छ।

फर्मालिन प्रयोग गरिएको प्रमाणित माछा खुलेआम बिक्री

माछालाई ताजा देखाउन मानव स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिएको फर्मालिन रसायन प्रयोग गरिएको प्रमाणित भएपछि अफ्रिकन मांगुर प्रजातिका माछाको नेपाल र भारतमा बिक्री वितरणमा प्रतिबन्ध लगाइएको हो।

तर सीमामा खटिएका सुरक्षाकर्मीहरूले बिना रोकटोक माछा भित्राउने गरेका कारण प्रतिबन्धित माछा सुनसरीको इटहरी, धरान, तरहरा, दुहबी, मोरङको उर्लाबारी, विराटनगर, झापाका विभिन्न हाटबजारमा खुलेआम बिक्री हुने गरेको अधिकारीले बताए। यसले गर्दा नेपाली कृषकले उत्पादन गरेका माछाहरू अहिले बजार अभावमा संकटमा परेका छन्।

दैनिक १० टन माछा अवैध रूपमा भित्रिन्छ

कोशी प्रदेशका विभिन्न शहरमा भारतीय बजारबाट दैनिक १० टन माछा चोरबाटो हुँदै भित्रिने गरेको अनुगमनबाट फेला परेको पत्रकार सम्मेलनमा बताइयो। यी माछाका कारण नेपाली कृषकले उत्पादन गर्ने विभिन्न प्रजातिका माछा बजार नपाएर व्यवसाय नै छाड्नुपर्ने अवस्था आएको कृषकहरूको भनाइ छ।केहि कृषकहरू यस व्यवसायबाटै पलायन भइसकेकाे पत्रकार सम्मेलनमा बताइएकाे छ ।  

यदि सरकारले चाँडै ठोस कदम नचाले माछा पालन व्यवसायीहरू सरकारविरुद्ध सडक आन्दोलनमा उत्रने चेतावनी पनि दिए।कोशी प्रदेशका माछा पालन कृषकहरू पंगास, रोहु, रानी, कमलकार लगायतका प्रजातिका माछा उत्पादन गर्दै आएको जानकारी पत्रकार सम्मेलनमा संघका पदाधिकारीहरूले दिए।

सरकारबाट सहयोग नपाएको गुनासो

कोशी प्रदेशको झापा, मोरङ, सुनसरी र उदयपुर माछा पालनका लागि पकेट क्षेत्र मानिए पनि सरकारबाट कुनै सहयोग नपाएको कृषकहरूको गुनासो छ।सरकारले कृषीमा कराेडाै लगानी गरेपनि माछा पालकहरूकालागि अहिले सम्म कुनै अनुदान तथा केही सहयाेग प्रदान नगरेकाे उनिहरूकाे गुनासाे छ ।

पछिल्ला पाँच वर्षयता विशेष गरी सुनसरी, मोरङ र झापामा पंगास प्रजातिका माछा उत्पादन हुँदै आएको कृषक तथा माछा व्यवसायी संघ सुनसरीका अध्यक्ष देवराज महतले बताए।

प्रशासनको जवाफ : “हामीले रोक्छौं”

यसैबीच मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवले आफ्नो क्षेत्रबाट कुनै प्रकारको माछा नेपाली बजारमा छिर्न नदिएको दाबी गरे। माछा कृषकहरूको गुनासो मध्यनजर गर्दै बिल–बिजक बिना भारतबाट आएका माछा तत्काल नियन्त्रणमा लिई नष्ट गरिने गरेको यादवले बताए।

त्यस्तै, सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मेन्द्र कुमार मिश्रले प्रहरीको आँखा छल्दै यदाकदा मात्र माछा भित्रिने गरेको स्वीकारे। हाल सीमाक्षेत्रमा लागुऔषध नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राखेर प्रशासनले काम गरिरहेको भन्दै बिल–बिजक बिना भित्रिएका अवैध माछाहरू नियन्त्रण गरी नष्ट गर्ने काम भइरहेकको उनले बताए।